BMSB Nedir?

BMSB Nedir?

BMSB, İngilizce “Brown Marmorated Stink Bug” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede kahverengi kokarca olarak bilinen ve bilimsel adı Halyomorpha halys olan bu zararlı, özellikle tarımsal üretim ve uluslararası ticaret açısından önemli bir biyogüvenlik riski oluşturur.

Asya kökenli istilacı bir tür olan BMSB; meyve, sebze, tahıl ve süs bitkileri dâhil olmak üzere çok sayıda bitkiyle beslenebilir. Tarım ürünlerinde kalite ve verim kaybına neden olmasının yanı sıra konteynerlere, araçlara, makinelere, ahşap ambalajlara ve diğer ticari yüklere saklanarak ülkeler arasında taşınabilir.

Bu nedenle başta Avustralya ve Yeni Zelanda olmak üzere bazı ülkeler, BMSB’nin kendi ekosistemlerine girişini önlemek amacıyla belirli dönemlerde özel kontrol ve uygulama şartları getirmektedir.

BMSB Nasıl Tanınır?

Yetişkin kahverengi kokarca genellikle 12–17 milimetre uzunluğunda, kahverengi ve benekli bir görünüme sahiptir. Gövdesi kalkan biçimindedir. Antenlerinde ve karın bölgesinin kenarlarında açık ve koyu renkli bantlar bulunur.

BMSB’nin belirgin özellikleri şunlardır:

• Kahverengi ve mermerimsi gövde yapısı
• Kalkan biçimindeki vücut görünümü
• Antenlerde açık ve koyu renkli bantlar
• Karın kenarlarında sıralanan açık renkli lekeler
• Rahatsız edildiğinde veya ezildiğinde salgıladığı yoğun ve rahatsız edici koku

İnsanları veya hayvanları ısırmasıyla bilinen bir zararlı değildir. Asıl tehlikesi; tarım ürünlerine verdiği zarar ve ticari yüklerin içerisinde fark edilmeden taşınabilmesidir.

BMSB Neden Önemli Bir Zararlıdır?

Kahverengi kokarca, bitkilerin öz suyunu emerek beslenir. Meyve ve sebzelerde şekil bozukluklarına, lekelenmeye, doku kaybına ve ürün kalitesinin düşmesine yol açabilir. Yoğun bulaşmalarda ürünlerin ticari değerini kaybetmesine ve önemli ekonomik zararlara neden olabilir.

Elma, armut, şeftali, kayısı, kiraz, üzüm, fındık, mısır, soya, domates ve biber gibi birçok üründe zarar oluşturabilir. Geniş bir konukçu yelpazesine sahip olması, farklı iklimlere uyum gösterebilmesi ve hızla yayılabilmesi, BMSB’yi mücadele edilmesi güç istilacı türlerden biri hâline getirir.

BMSB Ticari Yüklerle Nasıl Taşınır?

BMSB yalnızca tarım ürünlerinin içerisinde taşınmaz. Soğuk dönemlerde korunmak amacıyla kapalı, karanlık ve dar alanlara saklanabilir. Bu davranışı nedeniyle uluslararası taşımacılıkta “otostopçu zararlı” olarak değerlendirilmektedir.

Kahverengi kokarcanın saklanabileceği başlıca alanlar şunlardır:

• İhracat konteynerleri
• Araçlar ve iş makineleri
• Makine parçaları
• Elektrikli ve mekanik ekipmanlar
• Ahşap sandık ve ambalajlar
• Paletli ürünler
• Metal ve yapı malzemeleri
• Konteyner kapıları, boşlukları ve bağlantı noktaları
• Gemi ve taşıma araçlarının korunaklı bölümleri

Yükün dışarıdan temiz görünmesi, BMSB riskinin bulunmadığı anlamına gelmez. Zararlı; ambalajların, ekipmanların ve makine parçalarının ulaşılması güç bölümlerinde saklanabilir.

BMSB Tedbirleri Neden Uygulanır?

BMSB tedbirlerinin amacı, kahverengi kokarcanın ticari yüklerle yeni ülkelere taşınmasını ve bu ülkelerin tarımsal üretimi ile doğal ekosistemlerine yerleşmesini önlemektir.

Özellikle Avustralya ve Yeni Zelanda, BMSB risk sezonunda hedef ülkelerden gelen belirli ürün grupları için uygulama, kontrol ve belgelendirme şartları istemektedir. Türkiye de Avustralya tarafından belirlenen hedef risk ülkeleri arasında yer almaktadır.

BMSB risk sezonu, hedef ürün grupları, kabul edilen uygulama yöntemleri ve belge şartları yetkili ülke makamları tarafından dönemsel olarak güncellenebilir. Bu nedenle ihracat işlemi planlanırken yalnızca ürün türüne değil; sevkiyat tarihine, yükleme biçimine, varış ülkesine ve güncel mevzuata da dikkat edilmelidir.

Hangi Ürünler BMSB Tedbirlerine Tabi Olabilir?

BMSB kapsamı ülkeye ve güncel risk değerlendirmelerine göre değişebilir. Genel olarak aşağıdaki ürün ve yük grupları yüksek risk kapsamında değerlendirilebilir:

• Ahşap ve ahşap ürünleri
• Demir, çelik ve diğer metal ürünleri
• Makine ve mekanik cihazlar
• Elektrikli makineler ve ekipmanlar
• Araçlar ve araç parçaları
• Tarım ve iş makineleri
• Yapı malzemeleri
• Gemi, tekne ve yüzer yapılar
• Açık yükler ve flat rack sevkiyatları
• İkinci el araç ve makineler

Bir ürünün BMSB uygulamasına tabi olup olmadığı yalnızca genel ürün adına bakılarak belirlenmemelidir. Gümrük tarife kodu, sevkiyat şekli, üretim veya yükleme ülkesi ve varış ülkesinin güncel şartları birlikte incelenmelidir.